پاسخ به این سوال که قدیمی ترین صرافی ارز دیجیتال کدام است، بستگی به تعریف “صرافی” دارد، چرا که اولین سرویس مبادله بیت کوین، اولین صرافی آنلاین و اولین صرافی بزرگ بازار کریپتو، سه پلتفرم متفاوت بودند.
- New Liberty Standard در سال ۲۰۰۹ نخستین نرخ عمومی بیت کوین را منتشر کرد
- Bitcoin Market در سال ۲۰۱۰ اولین بستر معاملات مبتنی بر دفتر سفارش (Order Book) را راهاندازی کرد
- Mt. Gox نیز به نخستین صرافی بزرگ و فراگیر بازار ارزهای دیجیتال تبدیل شد
در ایران نیز تعدادی از صرافیهای شناخته شده از اواسط دهه ۱۳۹۰ فعالیت خود را آغاز کردند، اما به دلیل نبود اسناد عمومی و رسمی درباره تاریخ تأسیس بسیاری از آنها، نمیتوان با قطعیت یک پلتفرم را بهعنوان اولین صرافی ارز دیجیتال ایران معرفی کرد. در ادامه، تاریخچه شکلگیری صرافیهای ارز دیجیتال در جهان و ایران را بررسی میکنیم و با قدیمی ترین پلتفرمهای فعال این حوزه آشنا میشویم.
اولین صرافی ارز دیجیتال در جهان کدام است؟
پاسخ این سؤال به تعریف ما از صرافی بستگی دارد. New Liberty Standard در سال ۲۰۰۹ نخستین سرویس مبادله بیت کوین را راهاندازی کرد، اما ساختاری شبیه صرافیهای امروزی نداشت. در سال ۲۰۱۰، Bitcoin Market بهعنوان اولین صرافی آنلاین مجهز به دفتر سفارش شروع به کار کرد. پس از آن نیز Mt. Gox به اولین صرافی بزرگ و پرحجم بیت کوین تبدیل شد.
New Liberty Standard اولین سرویس مبادله بیت کوین
New Liberty Standard در سال ۲۰۰۹ نخستین سرویس عمومی خرید و فروش بیت کوین را راهاندازی کرد. این پلتفرم ارزش بیت کوین را بر اساس هزینه برق موردنیاز برای استخراج آن محاسبه میکرد و نرخ اولیه را هر دلار برابر با حدود ۱۳۰۹ بیت کوین در نظر گرفت. البته New Liberty Standard دفتر سفارش نداشت و بیشتر یک سرویس ساده برای مبادله مستقیم بیت کوین بود.
Bitcoin Market اولین صرافی آنلاین بیت کوین
Bitcoin Market در مارس ۲۰۱۰ فعالیت خود را آغاز کرد و اولین پلتفرمی بود که معاملات بیت کوین را از طریق دفتر سفارش انجام میداد. کاربران میتوانستند سفارش خرید یا فروش ثبت کنند و قیمت نیز بر اساس عرضه و تقاضا شکل میگرفت. به همین دلیل، Bitcoin Market را میتوان نخستین نمونه واقعی از صرافیهای آنلاین ارز دیجیتال امروزی دانست.
Mt. Gox اولین صرافی بزرگ ارز دیجیتال جهان
Mt. Gox در سال ۲۰۱۰ به صرافی بیت کوین تبدیل شد و طی مدت کوتاهی بخش بزرگی از معاملات جهانی این ارز را در اختیار گرفت. این صرافی در اوج فعالیت خود بیش از ۷۰ درصد معاملات بیت کوین را پردازش میکرد اما در سال ۲۰۱۴ پس از مفقودشدن صدها هزار بیت کوین، برداشتها را متوقف کرد و ورشکسته شد. سرنوشت Mt. Gox نشان داد که شهرت و حجم معاملات بالا بهتنهایی امنیت یک صرافی را تضمین نمیکند.
بیشتر بخوانید: بهترین صرافی ارز دیجیتال ایرانی
قدیمی ترین صرافیهای ارز دیجیتال جهان که هنوز فعال هستند
Bitstamp و Kraken که در سال ۲۰۱۱ تاسیس شدند، از قدیمی ترین صرافیهای ارز دیجیتال فعال جهان به شمار میروند. پس از آنها نیز Coinbase و Bitfinex در سال ۲۰۱۲ وارد این بازار شدند. بایننس سابقه کوتاه تری دارد، اما بهدلیل تأثیر گسترده خود بر بازار کریپتو در این فهرست بررسی میشود.
Bitstamp
Bitstamp در سال ۲۰۱۱ با هدف ایجاد یک جایگزین اروپایی برای Mt. Gox راهاندازی شد. این پلتفرم با وجود تغییر محل فعالیت، تغییر مالکیت و تجربه یک حمله امنیتی در سال ۲۰۱۵، فعالیت خود را ادامه داده است. به همین دلیل، Bitstamp بهعنوان قدیمی ترین صرافی ارز دیجیتال فعال جهان شناخته میشود.
Kraken
Kraken در سال ۲۰۱۱ تأسیس شد، اما معاملات عمومی آن از سال ۲۰۱۳ آغاز شدند. این صرافی آمریکایی از ابتدا توجه ویژهای به امنیت، نقدشوندگی و ارائه ابزارهای حرفهای داشت. Kraken در مقایسه با بسیاری از صرافیهای همدوره خود، سابقه عملیاتی باثباتتری دارد و همچنان یکی از پلتفرمهای باسابقه بازار است.
Coinbase
صرافی Coinbase در سال ۲۰۱۲ در ایالات متحده تأسیس شد و با فراهمکردن روشی ساده برای خریدوفروش بیتکوین، به گسترش عمومی ارزهای دیجیتال کمک کرد. این مجموعه فعالیت خود را با خدمات خرید و کیف پول آغاز کرد و بعدها پلتفرم معاملاتی مستقلی راهاندازی کرد. ورود Coinbase به بورس نزدک نیز جایگاه آن را در بازار مالی آمریکا تقویت کرد.
Bitfinex
Bitfinex از سال ۲۰۱۲ فعالیت میکند و یکی از نخستین صرافیهایی بود که ابزارهای حرفهای مانند معاملات مارجین را در اختیار معاملهگران ارز دیجیتال قرار داد. این صرافی در سال ۲۰۱۶ حمله امنیتی بزرگی را تجربه کرد، اما فعالیت خود را متوقف نکرد و زیان کاربران را بهتدریج جبران کرد.
Binance
صرافی بایننس در سال ۲۰۱۷ راهاندازی شد و از نظر قدمت در سطح Bitstamp یا Kraken قرار نمیگیرد. بااینحال، تنوع بالای ارزها، کارمزدهای رقابتی و گسترش سریع خدمات باعث شد این پلتفرم طی مدت کوتاهی به یکی از بزرگترین صرافیهای جهان تبدیل شود. بنابراین اهمیت Binance بیشتر به رشد و تأثیرگذاری آن مربوط است تا سابقه طولانی.
بیشتر بخوانید: صرافی های ارز دیجیتال مورد تایید پلیس فتا
اولین صرافی ارز دیجیتال ایران کدام است؟
اولین صرافیهای ارز دیجیتال ایران شامل صرافی های نوبیتکس و رمزینکس هستند که در سال ۱۳۹۶ تاسیس شدند. همچنین برخی مجموعهها پیش از راهاندازی بازار آنلاین، خرید و فروش ارز دیجیتال را بهصورت مستقیم انجام میدادند، مانند صرافیهای تترلند، اکسیر و سرمایکس.
اولین صرافیهای ارز دیجیتال در ایران چگونه شکل گرفتند؟
اولین صرافیهای ایرانی هم زمان با افزایش تقاضا برای خرید بیت کوین و محدودشدن دسترسی کاربران به پلتفرمهای خارجی شکل گرفتند. این مجموعهها ابتدا خرید و فروش رمزارز را بهصورت مستقیم انجام میدادند، اما بهتدریج بازارهای آنلاین مجهز به دفتر سفارش، کیف پول و احراز هویت ایجاد کردند. امکان پرداخت ریالی نیز باعث شد کاربران ایرانی بدون نیاز به حسابهای بانکی خارجی وارد بازار ارزهای دیجیتال شوند.
قدیمی ترین صرافیهای ارز دیجیتال ایرانی
چند صرافی شناختهشده ایرانی فعالیت خود را در سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ آغاز کردند. بااینحال، تاریخ اعلام شده ممکن است به زمان تشکیل تیم، شروع خرید و فروش مستقیم یا راهاندازی بازار آنلاین اشاره داشته باشد پس نمیتوان تنها بر اساس سال تأسیس، یکی از آنها را قطعیترین صرافی قدیمی ایران دانست.
نوبیتکس
نوبیتکس در تابستان ۱۳۹۶ با هدف ایجاد بستری برای مبادله داراییهای دیجیتال شکل گرفت و اولین نسخه بازار خود را در زمستان همان سال ارائه کرد. این پلتفرم بهتدریج تعداد بازارها و ابزارهای معاملاتی خود را افزایش داد و به یکی از بزرگترین صرافیهای ارز دیجیتال ایران تبدیل شد.
رمزینکس
رمزینکس فعالیت خود را از سال ۱۳۹۶ آغاز کرد و جزو نخستین پلتفرمهای معاملاتی همتابههمتای ارز دیجیتال در ایران بود. این صرافی با ایجاد بازار ریالی و تتری، امکان معامله مستقیم رمزارزها را میان کاربران فراهم کرد و بعدها امکانات معاملاتی بیشتری به خدمات خود افزود.
اکسیر
صرافی اکسیر اعلام کرده است که از سال ۱۳۹۶ در حوزه خریدوفروش ارزهای دیجیتال فعالیت میکند و بازار همتابههمتای خود را در بهمن همان سال راهاندازی کرده است. این مجموعه نیز خود را اولین صرافی ارز دیجیتال ایران معرفی میکند هرچند اثبات قطعی این عنوان به اسناد مستقل و قابل مقایسه نیاز دارد.
تترلند
صرافی تترلند فعالیت خود را با تمرکز بر خریدوفروش تتر و تبدیل آن به ریال در سال ۱۳۹۶ آغاز کرد. برخلاف بسیاری از صرافیهای عمومی، خدمات اولیه این مجموعه بیشتر حول مبادله سریع تتر شکل گرفته بود. تترلند در ادامه امکانات خود را گسترش داد و امکان معامله داراییهای دیجیتال بیشتری را فراهم کرد.
سرمایکس
صرافی سرمایکس با نام پیشین ارزجو فعالیت خود را از سال ۱۳۹۶ آغاز کرد. این مجموعه در ادامه با تغییر نام تجاری و توسعه زیرساختهای خود، خدماتی مانند خریدوفروش آنی و بازار معاملاتی را ارائه داد. سرمایکس نیز یکی از مجموعههایی است که عنوان اولین صرافی رمزارزی ایران را برای خود به کار میبرد.
آبان تتر
صرافی آبان تتر در سال ۱۳۹۷ توسط گروهی از فارغالتحصیلان دانشگاه صنعتی شریف راهاندازی شد. این مجموعه نیز ابتدا روی خریدوفروش تتر تمرکز داشت، اما بهمرور تعداد رمزارزهای قابل معامله و خدمات خود را افزایش داد و به یکی از صرافیهای باسابقه بازار ایران تبدیل شد.
بیشتر بخوانید: لیست صرافی های مجاز ارز دیجیتال بانک مرکزی
آیا قدیمی ترین صرافی ارز دیجیتال همیشه امنترین گزینه است؟
خیر، قدمت یک صرافی میتواند نشانهای از تجربه و پایداری آن باشد اما امنیت را تضمین نمیکند. سابقه هک، روش نگهداری داراییها، شفافیت مدیریتی، نقدشوندگی و نحوه جبران خسارت کاربران معیارهای مهمتری هستند. برای نمونه، Mt. Gox با وجود جایگاه و حجم معاملات بالا، پس از مفقودشدن صدها هزار بیتکوین ورشکسته شد.
آنچه درباره اولین صرافی ارز دیجیتال در جهان خواندیم:
New Liberty Standard نخستین سرویس مبادله بیت کوین، Bitcoin Market اولین صرافی آنلاین و Mt. Gox نخستین صرافی بزرگ ارز دیجیتال جهان بود. در میان پلتفرمهای فعال نیز Bitstamp و Kraken با شروع فعالیت در سال ۲۰۱۱، بیشترین سابقه را دارند. در ایران، چند صرافی از جمله نوبیتکس، رمزینکس، اکسیر و سرمایکس آغاز فعالیت خود را سال ۱۳۹۶ اعلام کردهاند، اما بهدلیل تفاوت زمان تأسیس، شروع خریدوفروش و راهاندازی بازار آنلاین، نمیتوان یکی از آنها را با قطعیت اولین صرافی ارز دیجیتال ایران معرفی کرد.
محتوای این بخش صرفاً جنبه تحلیلی و اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان توصیه سرمایهگذاری یا سیگنال معاملاتی تلقی شود. مسئولیت تمامی معاملات و تصمیمات مالی بر عهده خود فرد است و این مجموعه هیچگونه مسئولیتی در قبال سود یا زیان احتمالی شما نخواهد داشت.
