تداوم عدم قطعیت در اقتصاد کلان
تلاشهای دولت آمریکا، بهویژه در دوره ترامپ، برای بازآرایی ساختار تجارت جهانی و تغییر مسیر نرخ بهره، اثرات مشهودی بر بازار اوراق قرضه گذاشته است. کاهش بازدهی اوراق دهساله خزانهداری تا ۳.۷٪ در ماههای ابتدایی سال نشانهای از همین روند بود، اما بازگشت مجدد آن به سطح ۴.۵٪ نشان داد که مسیر آرامش بازار هنوز شکل نگرفته و نوسانات ساختاری پابرجاست.

رفتار ناآرام بازار اوراق قرضه را میتوان با استفاده از شاخص MOVE اندازهگیری کرد. این شاخص، معیاری کلیدی برای سنجش میزان تنش و نوسان در بازار اوراق خزانهداری ایالات متحده است و از طریق نوسان ضمنی ۳۰ روزه بر اساس قیمت اختیار معاملات در سررسیدهای مختلف محاسبه میشود.
براساس این شاخص، نوسانات در بازار اوراق خزانهداری بهطرز چشمگیری افزایش یافتهاند که بیانگر سطح بالای عدم اطمینان و نگرانی در میان سرمایهگذاران بازار اوراق قرضه است.

از سوی دیگر، میزان نوسانات در بازار سهام ایالات متحده را نیز میتوان از طریق شاخص VIX ارزیابی کرد. این شاخص، انتظارات بازار نسبت به نوسان ۳۰ روزه بازار سهام را اندازهگیری میکند. تأثیر نوسانات بازار اوراق قرضه بهطور محسوسی در بازار سهام نیز ظاهر شده است؛ بهطوریکه مقادیر ثبتشده شاخص VIX با دورههایی مانند بحران کرونا در سال ۲۰۲۰، بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۸ و ترکیدن حباب داتکام در سال ۲۰۰۱ برابری میکند.

این نوسانات در بازارهای پایه مالی معمولاً منجر به عقبنشینی سرمایهگذاران و کاهش نقدینگی در بازارها میشود. با توجه به اینکه بیتکوین و سایر داراییهای دیجیتال از جمله ابزارهایی هستند که نسبت به شرایط نقدینگی بسیار حساساند، طبیعی است که تحتتأثیر این نوسانات و افت داراییهای ریسکی قرار گیرند.
در میان این آشفتگیها، عملکرد داراییهای فیزیکی همچنان قابل توجه است. طلا با ادامه روند صعودی خود، به سطح تاریخی ۳۳۰۰ دلار رسیده است؛ چرا که سرمایهگذاران بهدنبال پناهگاههای امن سنتی هستند. بیتکوین نیز ابتدا همزمان با سایر داراییهای ریسکی تا سطح ۷۵ هزار دلار افت کرد، اما در ادامه با بازیابی ارزش خود، به ۸۵ هزار دلار رسید و در حال حاضر در محدوده ثابتی نسبت به پیش از نوسانات اخیر معامله میشود.

با توجه به دگرگونیهای جاری در روابط تجاری جهانی، بهنظر میرسد طلا و بیتکوین بیش از پیش در حال تبدیل شدن به داراییهای ذخیرهای بیطرف در سطح جهانی هستند. از اینرو میتوان گفت که عملکرد اخیر این دو دارایی، سیگنالی معنادار در دل نوسانات هفته گذشته ارائه کرده است.
بیت کوین همچنان پایدار مانده است
درست است که معاملهشدن بیتکوین در محدوده ۸۵ هزار دلار چشمگیر بهنظر میرسد، اما این دارایی دیجیتال، در هفتهها و ماههای گذشته مسیر پرنوسانی را پشت سر گذاشته است. بیتکوین در جریان چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ با اصلاحی تا ۳۳٪ نسبت به اوج تاریخیاش مواجه شده و این بیشترین افت قیمتی آن در این دوره بوده است.

با این حال، مقایسه این افت با اصلاحهای گذشته در دورههای صعودی نشان میدهد که هنوز در محدوده نوسانات طبیعی بیتکوین قرار داریم. بهویژه اگر به یاد آوریم که در شرایط مشابه، این دارایی در گذشته با افتهایی حتی بیش از ۵۰٪ هم روبهرو شده بود. این مسئله میتواند بهنوعی نشاندهنده بلوغ رفتاری بازار و سرمایهگذارانش باشد؛ گویی که این بار، ترس کمتری به جان بازار افتاده است.
مرور چرخههای گذشته نیز همین روایت را تأیید میکند:
چرخه ۲۰۱۱: اصلاح میانگین -۲۲٪
چرخه ۲۰۱۱–۲۰۱۳: -۱۸٪
چرخه ۲۰۱۵–۲۰۱۸: -۱۱٪
چرخه ۲۰۱۸–۲۰۲۱: -۱۹٪
چرخه جاری از ۲۰۲۲ به بعد: تنها -۷٪

در واقع، بازار بیتکوین این بار واکنش ملایمتری به شوکها نشان داده و ترجیح سرمایهگذاران به نگهداری (HODLing) نسبت به فروشهای هیجانی، پررنگتر از گذشته است.
کندشدن جریان نقدینگی؛ بررسی از دریچه آن چین
در ادامه بررسیها، اگر نگاهی به وضعیت نقدینگی بیندازیم، درمییابیم که اگرچه ارزش تحققیافته (Realized Cap) بیتکوین در اوج تاریخی ۸۷۲ میلیارد دلاری قرار دارد، اما نرخ رشد سرمایه ورودی به این شبکه دیجیتال حالا به کمتر از ۱٪ در ماه رسیده است. این روند نزولی در جریان نقدینگی، حاکی از نوعی توقف موقت در تصمیمات سرمایهگذاران برای ورود سرمایه جدید است؛ نوعی از رفتار «محافظهکارانه» که معمولاً در دورههای پرابهام اقتصادی رخ میدهد.

معیارهای «سود تحققیافته» و «زیان تحققیافته» ورودیهای اصلی محاسبه ارزش تحققیافته هستند که تفاوت میان قیمت خرید یک کوین و قیمت آن هنگام خرجکردن در شبکه را اندازهگیری میکنند:
کوینهایی که بالاتر از قیمت خرید خرج میشوند، سود تحققیافته ایجاد میکنند.
کوینهایی که پایینتر از قیمت خرید خرج میشوند، زیان تحققیافته ایجاد میکنند.
با محاسبه این سود و زیانها بهصورت بیتکوین، میتوان تأثیر آنها را نسبت به ارزش بازار در حال رشد بیتکوین نرمالسازی کرد. در اینجا، یک نسخه جدیدتر از این تحلیل معرفی میشود که با در نظر گرفتن نوسان قیمت (بر اساس نوسان تحققیافته ۷ روزه)، اصلاح شده است. این تنظیم، تحولات بلندمدت بازار و کاهش نرخ بازدهی را که ناشی از بلوغ ۱۶ ساله بیتکوین است، در نظر میگیرد.
در حال حاضر، فعالیتهای مربوط به شناسایی سود و زیان تقریباً در حالت تعادل قرار دارد؛ موضوعی که با نرخ نسبتاً خنثی جریان سرمایهای که پیشتر به آن اشاره شد، همراستا است. میتوان این وضعیت را بهعنوان نشانهای از اشباع فعالیت سرمایهگذاران در محدوده قیمتی فعلی تفسیر کرد که معمولاً مقدمهای برای دورهای از تثبیت قیمت به شمار میرود؛ دورهای که بازار در جستوجوی سطح تعادل جدید است.

با محاسبه اختلاف میان سود تحققیافته و زیان تحققیافته، میتوان به شاخص «سود/زیان خالص تحققیافته» (Net Realized Profit/Loss) دست یافت؛ معیاری که جهتگیری جریان ارزش ورودی یا خروجی از شبکه را نشان میدهد.
با تنظیم این معیار نسبت به نوسانات، میتوان آن را با میانه تجمعی مقایسه کرد تا دو حالت کلی بازار را از هم تفکیک کرد:
مقادیر بالاتر از میانه، بهطور معمول نشاندهنده بازار صعودی و جریان ورودی خالص سرمایه است.
مقادیر پایینتر از میانه، بیانگر بازار نزولی و خروج خالص سرمایه از شبکه تلقی میشود.
بازارها معمولاً سرمایهگذاران را به مرز بیشترین فشار روانی میرسانند؛ وضعیتی که اغلب با نقطه چرخش بین بازار صعودی و نزولی همزمان است. شاخص «سود/زیان خالص تحققیافته تعدیلشده با نوسان» نیز بهطور مداوم پیرامون میانه بلندمدت خود نوسان میکند و نقش یک ابزار بازگشت به میانگین را ایفا مینماید.
در حال حاضر، این شاخص به سطح میانه خنثی خود بازگشته است؛ وضعیتی که نشان میدهد بازار بیتکوین در یک نقطه حساس تصمیمگیری قرار دارد و شرایطی فراهم شده تا خریداران بتوانند حمایت خود را در محدوده قیمتی فعلی بازسازی کنند.

نهایتاً، نگاهی به استیبلکوینها نیز چشمانداز مکملی از وضعیت نقدینگی ارائه میدهد. این داراییهای پایه که نقشی حیاتی در اکوسیستم ارزهای دیجیتال دارند، هنوز رشد عرضه مثبتی دارند، اما نرخ رشدشان طی هفتههای اخیر کُند شده است. این تغییر سرعت همراستا با سایر نشانههای افت نقدینگی در بازار دیجیتال است و احتمالاً ناشی از کاهش تقاضا برای دلارهای دیجیتال بومی است.

اگر طلا و بیتکوین را بهعنوان داراییهای ذخیرهای بیطرف در نظر بگیریم، رفتار اخیرشان در دل یکی از متلاطمترین دورههای بازارهای جهانی، میتواند بهعنوان سیگنالی قدرتمند از تغییر نگرش سرمایهگذاران و گذار به یک نظم مالی نوین تلقی شود.
بررسی فشار سرمایهگذاران
در شرایطی که بازار همچنان دستخوش نوسانات شدید است، ارزیابی میزان زیان تحققنیافتهای که سرمایهگذاران بیتکوین در حال حاضر متحمل شدهاند، حائز اهمیت است.
در بررسی میزان زیان تحققنیافته در بازار، مشخص میشود که در جریان کاهش قیمت بیتکوین به ۷۵ هزار دلار، این زیانها به اوج تاریخی جدیدی معادل ۴۱۰ میلیارد دلار رسیدهاند. با تحلیل ترکیب این زیانها، ملاحظه میشود که بخش عمدهای از سرمایهگذاران متحمل کاهش ارزش داراییهای خود تا حدود ۲۳.۶- درصد شدهاند.
در مجموع، دامنه زیانهای تحققنیافته از نظر ارزش دلاری از فروش گسترده ماه می ۲۰۲۱ و بازار نزولی سال ۲۰۲۲ بزرگتر است. با این حال، شایان توجه است که در مقیاس فردی، سرمایهگذاران در آن دورهها افتهای بسیار عمیقتری تا حدود ۶۱.۸- درصد و حتی ۷۸.۶- درصد را تجربه کردند.
به عبارت دیگر، با وجود آنکه زیان تحققنیافته کلی اکنون بیشتر است (زیرا بیتکوین بهعنوان یک دارایی در مقیاس بزرگتری قرار دارد)، فشار واردشده به سرمایهگذاران منفرد در شرایط کنونی کمتر از بازارهای نزولی پیشین ارزیابی میشود.

با وجود ثبت رکورد تاریخی در میزان زیان تحققنیافته، همچنان ۷۵٪ از عرضه در گردش بیتکوین در وضعیت سودآور نگهداری میشود. این موضوع نشان میدهد که بیشتر سرمایهگذاران زیاندیده از جمله خریداران جدیدی هستند که در ناحیه قله قیمتی وارد بازار شدهاند.
نکته قابل توجه آنکه، نسبت عرضه در سود در حال نزدیکشدن به میانگین بلندمدت خود است. از لحاظ تاریخی، این ناحیه از اهمیت ویژهای برخوردار است، چراکه از دید ساختاری، یک سطح کلیدی محسوب میشود که پیش از ورود اکثریت کوینها به محدوده زیان و گذار احتمالی به بازار نزولی باید حفظ شود.
بازارهای صعودی عموماً با حفظ عرضه در سود بالاتر از میانگین بلندمدت مشخص میشوند و این سطح معمولاً نقش حمایت روانی دارد.
بازارهای نزولی نیز معمولاً با دورههای طولانیمدت زیر این میانگین همراه هستند، و هرگونه تلاش برای عبور از این سطح با شکست مواجه میشود که افت سودآوری را تأیید میکند.
درست مانند شاخص «سود/زیان خالص تحققیافته»، در صورتی که نسبت عرضه در سود از این ناحیه میانگین بلندمدت به سمت بالا بازگشت داشته باشد، میتوان آن را نشانهای مثبت ارزیابی کرد.

با توجه به ادامه انقباض در بازار و افزایش احتمال زیانهای تحققنیافته، یک شاخص جدید بهنام “زیان تحققنیافته بهازای درصد افت قیمت” معرفی شده است. این شاخص بهطور خاص برای گروه «دارندگان کوتاهمدت» (Short-Term Holders) به کار میرود و نشان میدهد که زیانهای تحققنیافته این گروه در حال حاضر قابل توجه است.
بر اساس این شاخص، زیانهای تحققنیافته برای دارندگان کوتاهمدت به میزان قابل توجهی افزایش یافته و به سطوح مشابهی با ابتدای بازارهای نزولی پیشین رسیده است. با این حال، بیشتر این زیانها در حال حاضر در میان سرمایهگذاران جدید متمرکز است، در حالی که دارندگان بلندمدت همچنان در وضعیت سودآوری قرار دارند.

یکی از نکات قابل توجه این است که بهتدریج، خریداران قلههای قیمتی اخیر، وارد گروه دارندگان بلندمدت میشوند. به این ترتیب، احتمال میرود که میزان زیانهای تحققنیافته در میان این گروه نیز بهمرور افزایش یابد.
از نظر تاریخی، افزایش چشمگیر زیانهای تحققنیافته در میان دارندگان بلندمدت، اغلب نشانهای از تثبیت شرایط بازار نزولی بوده است. با این حال، چنین تغییراتی معمولاً با تأخیر زمانی از اوج قیمت رخ میدهد و هنوز هیچ نشانه قاطعی از شروع این روند مشاهده نمیشود.

خلاصه و جمعبندی
چشمانداز کلان اقتصادی همچنان با عدمقطعیت همراه است؛ نوسانات در بازارهای مالی جهانی و تغییرات روابط تجاری، فشارهای بسیاری به بازارهای دیجیتال وارد کرده است. با این حال، بیتکوین و سایر داراییهای مانند طلا، در این شرایط ناپایدار عملکردی قابل توجه داشتهاند و به نوعی نمایانگر جایگاه جدید خود در ساختار مالی جهانی هستند.
با وجود این که بیتکوین در چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ بزرگترین اصلاح قیمتی خود را تجربه کرده است، باید گفت که این کاهش نسبت به اصلاحهای قبلی از منظر فردی برای سرمایهگذاران کمتر دردناک بوده است. این اصلاح بیشتر بر سرمایهگذاران جدید تأثیر گذاشته، در حالی که دارندگان بلندمدت همچنان در وضعیت سودآور قرار دارند و کمترین واکنش را به شرایط نامساعد اخیر نشان دادهاند.
در نهایت، روند تکاملی تقاضا برای بیتکوین و مقاومت آن در برابر فشارهای اقتصادی و نوسانات بازار، میتواند به عنوان نشانهای از بلوغ و ثبات بیشتر این بازار در آینده نزدیک تلقی شود.
محتوای این بخش صرفاً جنبه تحلیلی و اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان توصیه سرمایهگذاری یا سیگنال معاملاتی تلقی شود. مسئولیت تمامی معاملات و تصمیمات مالی بر عهده خود فرد است و این مجموعه هیچگونه مسئولیتی در قبال سود یا زیان احتمالی شما نخواهد داشت.
































































