حد ضرر (استاپ لاس) چیست؟ آموزش محاسبه و تعیین Stop Loss

چرا استفاده از استاپ لاس ضروری است؟

چون کمک می‌کند یک معامله ناموفق، بخش بزرگی از سرمایه شما را درگیر ضرر نکند. وقتی معامله وارد ضرر می‌شود، بستن آن سخت‌تر از چیزی است که پیش از ورود تصور می‌کردیم و ممکن است با هر برگشت کوچک قیمت، به جبران ضرر امیدوار شویم و خروج را عقب بیندازیم. حد ضرر از پیش ثبت‌شده کمک می‌کند خروج از معامله به این امیدواری وابسته نماند و طبق برنامه انجام شود.

وقتی معامله وارد ضرر می‌شود، امید به برگشت قیمت می‌تواند خروج را به تأخیر بیندازد. Investopedia درباره نقش استاپ لاس در چنین تصمیم‌هایی می‌نویسد:

“They add discipline to an investor’s short-term trading efforts. They take emotions out of trading.”

«این سفارش‌ها به معاملات کوتاه‌مدت سرمایه‌گذار نظم می‌دهند و احساسات را از تصمیم‌های معاملاتی کنار می‌گذارند.»

انواع حد ضرر

حد ضرر از نظر نحوه تغییر سطح خروج، دو نوع اصلی دارد:

• حد ضرر ثابت
• حد ضرر متحرک یا تریلینگ استاپ

حد ضرر ثابت

حد ضرر ثابت در یک قیمت مشخص قرار می‌گیرد و با حرکت بازار جابه‌جا نمی‌شود، مگر اینکه خودتان آن را تغییر دهید. در این حالت، از ابتدا سطح خروج را مشخص می‌کنید و تا زمانی که برنامه معامله تغییری نکرده، همان سطح را نگه می‌دارید. استفاده از اندیکاتور برای انتخاب این قیمت، آن را به نوع جداگانه‌ای از حد ضرر تبدیل نمی‌کند.

حد ضرر متحرک یا تریلینگ استاپ

حد ضرر متحرک با حرکت قیمت به نفع معامله، جلو می‌آید تا ضرر احتمالی کمتر شود یا بخشی از سود حفظ شود اما هنگام برگشت قیمت، عقب نمی‌رود. این جابه‌جایی می‌تواند دستی و بر اساس قواعد معامله شما انجام شود یا به‌صورت خودکار با تریلینگ استاپ.

بهترین روش‌های تعیین حد ضرر در فارکس

بهترین روش تعیین حد ضرر در فارکس، انتخاب سطحی است که رسیدن قیمت به آن، دلیل ورود شما را بی‌اعتبار کند. این سطح برای همه معاملات یکسان نیست و باید از ساختار نمودار و قواعد استراتژی شما به دست بیاید.

• پشت حمایت یا مقاومت: اگر بر اساس حفظ حمایت خرید می‌کنید، حد ضرر را کمی پایین‌تر از محدوده حمایت قرار دهید. برای فروش از مقاومت، کمی بالاتر از آن. قرار دادن استاپ دقیقا روی مرز سطح، ممکن است معامله را با یک نوسان کوتاه ببندد.
• پشت سقف یا کف معتبر: در خرید، کف مرتبط با ستاپ و در فروش، سقف مرتبط با آن می‌تواند مرجع خروج باشد. نزدیک‌ترین سقف یا کف مناسب نیست. شکستن آن باید منطق معامله را نقض کند.
• بر اساس نوسان با ATR: می‌توانید فاصله استاپ را با مضربی از ATR در تایم‌فریم استراتژی تنظیم کنید. ضریب مناسب باید با بک‌تست انتخاب شود و عدد ثابتی برای همه نمادها و شرایط بازار وجود ندارد.

نکته کاربردی این است که ابتدا محل منطقی استاپ را پیدا کنید و اگر ضرر احتمالی زیاد بود، حجم معامله را کاهش دهید. نزدیک‌کردن حد ضرر برای کمترشدن مبلغ ضرر ممکن است آن را داخل نوسانات عادی بازار قرار دهد.

عوامل تأثیرگذار در تعیین حد ضرر

مهم‌ترین عوامل تعیین حد ضرر، به ترتیب اولویت بررسی قبل از ورود به معامله، عبارت‌اند از:

۱. ساختار قیمت و نقطه نقض تحلیل: ابتدا مشخص کنید عبور قیمت از کدام سطح، دلیل ورود شما را از بین می‌برد. این سطح، مرجع اصلی انتخاب استاپ است.

۲. تایم‌فریم و مدت نگهداری معامله: حد ضرر باید با تایم‌فریم ستاپ هماهنگ باشد، کف یک نمودار دقیقه‌ای مرجع مناسبی برای معامله‌ای چندروزه نیست.

۳. نوسان فعلی نماد: فاصله استاپ را با دامنه حرکت‌های اخیر بسنجید. فاصله‌ای که در بازار آرام مناسب بوده، ممکن است در شرایط پرنوسان با حرکت عادی قیمت فعال شود.

۴. اسپرد و قیمت فعال‌سازی: در فارکسِ متاتریدر، استاپ خرید با Bid و استاپ فروش با Ask بررسی می‌شود. پس به‌ویژه در فروش، دیدن نمودار Bid به‌تنهایی کافی نیست.

۵. اخبار و شرایط نقدشوندگی: نزدیک اخبار مهم یا زمان کم‌عمق‌شدن بازار، احتمال افزایش اسپرد و اجرای متفاوت بیشتر می‌شود و دورترگذاشتن استاپ، این ریسک را برطرف نمی‌کند.

۶. حجم معامله و بودجه ریسک: پس از انتخاب سطح، بررسی کنید زیان احتمالی با بودجه ریسک شما سازگار باشد. اگر نیست، حجم را کاهش دهید یا از معامله صرف‌نظر کنید.

نحوه محاسبه حد ضرر در فارکس

برای محاسبه حد ضرر در فارکس، ابتدا فاصله قیمت ورود تا قیمت استاپ را به پیپ تبدیل کنید، سپس با توجه به حجم معامله، مبلغ زیان احتمالی را به دست آورید:

فاصله حد ضرر به پیپ = قدرمطلق اختلاف قیمت ورود و استاپ ÷ اندازه هر پیپ

زیان احتمالی = فاصله حد ضرر به پیپ × ارزش هر پیپ برای حجم معامله

مثلا در خرید EUR/USD با قیمت ورود ۱٫۱۰۰۰ و استاپ ۱٫۰۹۸۰، اختلاف قیمت ۰٫۰۰۲۰ است. اندازه هر پیپ این جفت‌ارز ۰٫۰۰۰۱ است؛ بنابراین فاصله استاپ ۲۰ پیپ می‌شود. با فرض حساب دلاری و قرارداد استاندارد ۱۰۰٬۰۰۰ واحدی، در حجم ۰٫۱۰ لات، هر پیپ یک دلار ارزش دارد؛ پس زیان قیمتی این معامله ۲۰ دلار خواهد بود.

اگر بخواهید حجم مناسب را از روی بودجه ریسک محاسبه کنید:

حجم به لات = بودجه ریسک ÷ (فاصله استاپ به پیپ × ارزش هر پیپ در یک لات)

برای نمونه، در حساب ۱٬۰۰۰ دلاری با ریسک انتخابی ۱٪، بودجه ریسک ۱۰ دلار است. با استاپ ۲۰ پیپی در EUR/USD و ارزش هر پیپ ۱۰ دلار در یک لات، حجم محاسبه‌شده ۰٫۰۵ لات می‌شود. این محاسبات پیش از کمیسیون، سواپ و اسلیپیج هستند. فاصله را از قیمت واقعی ورود بسنجید تا اسپرد دوباره محاسبه نشود. همچنین ارزش پیپ EUR/USD را به سایر جفت‌ارزها یا طلا تعمیم ندهید، مشخصات قرارداد و ارز حساب باید بررسی شوند.

اصولی که برای تعیین حد ضرر باید در نظر داشته باشیم

برای تعیین حد ضرر، باید قبل از ورود بدانید چرا در آن قیمت خارج می‌شوید، چه مقدار ضرر می‌کنید و تحت چه شرایطی اجازه جابه‌جایی استاپ را دارید.

• دلیل انتخاب سطح را مشخص کنید: بتوانید توضیح دهید عبور قیمت از استاپ، کدام شرط ورود را نقض می‌کند. اگر تنها دلیل انتخاب آن کمتر ضررکردن است، سطح خروج هنوز پشتوانه تحلیلی ندارد.
• حجم را با استاپ هماهنگ کنید: ابتدا سطح خروج را انتخاب کنید و بعد حجم را متناسب با ضرر پذیرفتنی تنظیم کنید. اگر حتی حداقل حجم مجاز هم ریسک زیادی ایجاد می‌کند، از آن معامله صرف‌نظر کنید.
• هدف واقع‌بینانه را کنار استاپ بسنجید: بررسی کنید تا اولین مانع مهم قیمت، چقدر فرصت سود وجود دارد. هدف را برای جذاب‌شدن نسبت ریسک به ریوارد دورتر نبرید.
• قاعده تغییر استاپ را پیش از ورود بنویسید: مشخص کنید چه اتفاقی، مانند تشکیل کف یا سقف جدید در جهت معامله، اجازه جابه‌جایی می‌دهد. ترس از فعال‌شدن استاپ یا امید به برگشت قیمت، دلیل تغییر آن نیست.
• استاپ را با روش خروج اشتباه نگیرید: اگر استراتژی شما خروج پس از بسته‌شدن کندل است، بدانید استاپ قیمتی ممکن است پیش از پایان کندل فعال شود و این دو شیوه باید در برنامه معاملاتی شما از هم تفکیک شوند.

نحوه گذاشتن استاپ لاس در فارکس

برای گذاشتن استاپ لاس در فارکس، پنجره ثبت سفارش را باز کنید، قیمت حد ضرر را در کادر Stop Loss یا SL وارد کنید و سفارش را ارسال کنید. اگر معامله را باز کرده‌اید، باید از بخش ویرایش همان معامله اقدام کنید:

۱. برای معامله جدید: نماد و حجم را انتخاب کنید، سپس در کادر Stop Loss، قیمت حد ضرر را بنویسید. برای خرید، استاپ اولیه پایین‌تر از قیمت ورود و برای فروش، بالاتر از آن است. در پایان، سفارش خرید یا فروش را ارسال کنید.

۲. برای معامله باز: در فهرست معاملات باز، معامله موردنظر را انتخاب کنید و وارد گزینه ویرایش یا Modify شوید. قیمت حد ضرر را در کادر Stop Loss وارد کنید و تغییر را تأیید کنید.

۳. بعد از ثبت: مقدار SL یا S/L را در ردیف همان معامله بررسی کنید تا مطمئن شوید قیمت موردنظر ذخیره شده است. اگر خطا نمایش داده شد، حد ضرر ثبت نشده و باید علت خطا را برطرف کنید.

نام گزینه‌ها ممکن است در پلتفرم‌های مختلف متفاوت باشد. در بخش بعد، مسیر دقیق انجام این کار در متاتریدر را توضیح می‌دهیم.

آموزش تعیین حد ضرر در متاتریدر

برای تعیین حد ضرر در نسخه دسکتاپ متاتریدر، قیمت استاپ را هنگام ثبت سفارش در کادر Stop Loss وارد کنید و برای معامله باز نیز از گزینه Modify or Delete استفاده کنید.

هنگام بازکردن معامله:

۱. روی New Order کلیک کنید یا کلید F9 را بزنید.

۲. نماد را در Symbol و حجم را در Volume انتخاب کنید.۳. اگر کادر Stop Loss در حالت قیمت است، قیمت دقیق استاپ را وارد کنید، اگر در متاتریدر ۵ نمایش بر حسب پوینت فعال است، فاصله را به پوینت بنویسید.

۳. اگر کادر Stop Loss در حالت قیمت است، قیمت دقیق استاپ را وارد کنید، اگر در متاتریدر ۵ نمایش بر حسب پوینت فعال است، فاصله را به پوینت بنویسید.

۴. سفارش خرید یا فروش را ارسال کنید و سپس مقدار ثبت‌شده را در ستون S/L بررسی کنید.

برای افزودن یا تغییر حد ضرر معامله باز:

۱. وارد تب Trade در پنجره Terminal متاتریدر ۴ یا Toolbox متاتریدر ۵ شوید.
۲. روی ردیف معامله موردنظر راست‌کلیک و Modify or Delete را انتخاب کنید.
۳. مقدار Stop Loss را تغییر دهید و روی Modify کلیک کنید؛ مقدار Take Profit را بدون قصد تغییر، دست‌کاری نکنید.
۴. پس از تأیید درخواست، قیمت جدید را در ستون S/L کنترل کنید.

اگر دکمه Modify غیرفعال است یا خطای Invalid stops می‌بینید، جهت قیمت استاپ و حداقل فاصله مجاز از قیمت جاری را بررسی کنید. واردکردن مقدار صفر در Stop Loss به معنی حذف حد ضرر است.

تعیین حد ضرر در بورس

برای تعیین حد ضرر در بورس، قبل از خرید سهم قیمت خروج را مشخص کنید و در صورت رسیدن قیمت به آن، سفارش فروش ثبت کنید. انتخاب این قیمت می‌تواند بر اساس شکسته‌شدن حمایت معتبر یا درصد افت تعیین‌شده در استراتژی شما باشد.

تعیین قیمت حد ضرر را با ثبت سفارش خودکار اشتباه نگیرید. امکان اجرای خودکار سفارش به امکانات فعال سامانه کارگزاری بستگی دارد. همچنین در صف فروش، نبود خریدار یا توقف نماد، ممکن است خروج در قیمت موردنظر امکان‌پذیر نباشد.

استاپ لاس در ارز دیجیتال چیست؟

استاپ لاس در ارز دیجیتال، سفارشی شرطی است که با رسیدن قیمت به مقدار تعیین‌شده، برای فروش دارایی یا خروج از معامله فعال می‌شود. هنگام ثبت آن، باید بدانید سفارش بعد از فعال‌شدن چگونه اجرا خواهد شد:

• استاپ مارکت (Stop Market): با رسیدن قیمت به قیمت فعال‌سازی، سفارش بازار ارسال می‌شود. قیمت نهایی فروش ممکن است به‌دلیل نوسان سریع یا کمبود نقدشوندگی، با قیمت فعال‌سازی متفاوت باشد.
• استاپ لیمیت (Stop Limit): دو قیمت تعیین می‌کنید: قیمت فعال‌سازی و قیمت سفارش محدود. پس از فعال‌شدن استاپ، فروش فقط در قیمت محدود یا بهتر انجام می‌شود. پس در ریزش سریع بازار، ممکن است سفارش اجرا نشود.

رایج‌ترین اشتباهات در تعیین حد ضرر

رایج‌ترین اشتباهات در تعیین حد ضرر، زمانی رخ می‌دهند که معامله‌گر قیمت خروج را برای تحمل‌کردن ضرر تغییر می‌دهد یا بدون بررسی نتیجه، همان روش قبلی را تکرار می‌کند:

۱. دورکردن استاپ هنگام ورود معامله به ضرر: اگر تنها دلیل جابه‌جایی، امید به برگشت قیمت باشد، ریسک معامله را از برنامه اولیه بیشتر کرده‌اید.

۲. تنگ‌کردن استاپ برای ورود با حجم بیشتر: ابتدا قیمت خروج معتبر را انتخاب کنید و سپس حجم را متناسب با آن کاهش دهید. استاپ نزدیک‌تر، به‌خودی‌خود معامله را کم‌ریسک‌تر نمی‌کند.

۳. انتقال زودهنگام استاپ به نقطه ورود: کمی حرکت قیمت به نفع شما، برای این تصمیم کافی نیست. جابه‌جایی باید طبق قاعده مشخص استراتژی انجام شود، ضمن اینکه خروج در قیمت ورود، با احتساب هزینه‌ها سربه‌سر نیست.

۴. قضاوت درباره استاپ با نتیجه یک معامله: برگشت قیمت پس از فعال‌شدن حد ضرر، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد استاپ اشتباه بوده است. برای اصلاح روش، معاملات مشابه را در سوابق خود بررسی کنید.

۵. ورود دوباره بلافاصله پس از خوردن استاپ: بازکردن همان معامله برای جبران زیان، بدون شکل‌گیری شرایط ورود جدید، می‌تواند زیان‌ها را پشت‌سرهم بیشتر کند.